03.12.2010

3 Aralık 2010 10:18, Cuma
Konu:
bugün cumaaaa…!

Merhaba,
Herkese keyifli ve neşeli bir haftasonu diliyorum.

Dışardaki bahar havasının piyasalar yansıdığı söylenemez. Piyasalarda gümüş ve altın fiyatları son 30 yılın en yüksek değerlerinde seyrediyor. Altının ons fiyatı 1400 dolarla, gümüşün fiyatı 29.22 dolarla en yüksek düzeyini gördü.

Yakınlarda okuduğum bir kitaptaki olayı hatırlattı (A Random Walk, sf 392-394). Son zamanlarda bazı gazetelerde de bu olayla ilgili haberler yayınlanmış.

Hunt Kardeşler

20. yy’ın en çarpıcı vadeli işlemler (futures) manipülasyonu Bunker ve Herbert Hunt kardeşlerin gümüş piyasasındaki girişimleriydi. 1979 yılı başında onsu 6 dolar olan gümüşün fiyatı 1980 Ocak ayında bir gün 50 dolardan işlem gördü. Başta Hunt kardeşler diğer ortaklarıyla birlikte 17 milyar dolar değerindeki gümüşün kontrolünü ellerine geçirmişlerdi.

Hikayemizin kahramanları Hunt kardeşler, Teksas’lı petrol milyarderi bir babanın oğulları olarak dünyaya geldiler. Yedi düvele nam salmış Rockefellerlar kadar olmasa da kafa kafaya denebilecek bir servete sahiptiler. Her şey 1972’nin sonlarında Kaddafi’nin Libya’daki Hunt kardeşlere ait petrol sahalarından %50 pay istemesiyle başladı. Hunt kardeşler teklifi reddetti. Tabir-i caizse çöl sıcağında kafası kızan Kaddafi sen misin %50’yi beğenmeyen diyerek bütün petrol sahalarına el koydu.

Sene 1973, dünya ekonomisinde enflasyonun yavaş yavaş hissedildiği yıllar. Hunt Kardeşler artan enflasyon, Vietnam Savaşı ve Ortadoğu’daki karışıklıkları da göz önüne alarak gümüşe yatırım yapmaya başlıyorlar. Neden altın değil? Çünkü o yıllarda ABD vatandaşlarının altın almaları yasak. Masumane görünecek bir amaçla başladıklarında gümüşün onsu 1.95 dolar idi. Sonra bir yerde kantarın ucu koptu. 1979’a gelindiğinde gümüşün onsu 5 dolara çıkmıştı ve ellerinde tam 280 milyon ons gümüş vardı. Bu miktar (840 ton) yeryüzündeki anında nakte çevrilebilecek gümüş rezervinin yarısıydı!!!

6 milyon ons (180 ton) gümüşün uçakla Atlantiğin diğer yanına taşırken yaşananları Stephen Fay Beyond Greed adlı kitabında aktarıyor. Ayrıca iş birliği yaptığı kişiler arasında Suudi Arabistan’da varlıklı bir grup da var.

Vadeli işlemler piyasasında genelde işlem gören sözleşmelerin ancak %2-3 gibi küçük bir kısmı gerçekten mala dönüştürülür. Çoğu oyuncu vadesi gelmeden pozisyonunu sıfırlar. Hunt kardeşler 1979’da vurgun zamanının geldiğini düşünerek aldıkları sözleşmeleri sıfırlamadılar ve malın teslimatını istediler. Teslimatı yapmak zorunda olanlar gümüşe talep arttı, ozisyonunu kapatamayan bir çok oyuncu köşeye sıkışmıştı ve gümüş borsasının deposundaki bütün gümüşleri verseler yine de Hunt kardeşlerin elindeki sözleşmelere yetmeyecek bir darboğaza girmişlerdi. Fiyat 1 yıl içinde 6 dolardan 50 dolara çıktı. İlk gümüş toplamaya başladıkları zamandan hesap ederseniz yaklaşık 25 katı.

Tabi bu kadar büyük bir dümenin gizli kapaklı çevrilebilmesi imkansızdır. Olay medyaya da yansıyınca araştırma komisyonları kuruldu. Hemen COMEX metal borsasınin kuralları değiştirildi, teminat tutarları kat kat artırıldı ve bir kişinin ya da kurumun sahip olabileceği maksimum sözleşme sayısı sınırlandırıldı, hatta Amerikan Merkez bankası devreye girdi. Bunun üzerine fiyat hızla düşmeye başladı. Tarihe “Gümüş Perşembe” olarak geçecek olan 27 Mart 1980’de gümüş bir gün içerisinde tam %50 değer kaybetti. Kendi oyunlarına düşen Hunt kardeşler iflas ettiler. Ettikleri zararın büyüklüğü o zamanın parasıyla 1,75 milyar dolar.

1 ons ~30gr.

03122010_hunt

Kaynak : A Random Walk Down Wall Street, Burton Malkiel
Stephen Fay, Beyond Greed—The Hunt Family’s Bold Attempt To Corner The Silver Market” (Penguin Books, New York, 1982) Beyond Greed kitabının tümünü okumak istemeyenler için özeti

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s