Burhan Doğançay aramızdan ayrıldı

Bu sabah Türk resminde soyut ve kavramsal sanatın en önemli temsilcileri arasnda sayılan Burhan Doğançay’ın aramızdan ayrıldığını öğrendik.

İstanbul Modern 23 Mayıs – 23 Eylül 2012 tarihleri arasında krüatörlüğünü Levent Çalıkoğlu’nun yaptığı Burhan Doğançay Retrospektifi sergisi Doğançay’ın 14 ayrı dönemini ve dünyanın farklı koleksiyonlarında yer alan çalışmalarını izleyiciyle buluşturmuştu.

Doğançay’la yapılan röpotajlardan alıntılar;
dugancay

…Hukuk okudum, futbol oynadım, Paris Üniversitesi‘nin Hukuk Fakültesi’nde iktisat doktorası yaptım. Sonra döndüm Turizm Genel Müdürü oldum. İzmir Fuarı’nın komiserliğini yürüttüm, Brüksel sergisini hazırladık, sonra New York’a diplomat olarak gittim. 67 senesinden itibaren New York’ta kalarak tamamen sanatla uğraşmaya başladım. Hukuk benim vizyonumda 180 derecelik bir açılım yarattı. Sadece resim yapsaydım bir yere kadar olurdu. Hukukla sanat ilişkisine baktığınızda tarih boyunca birçok isim var. Cezanne gibi birçok önemli ressam hukuk okumuştur. Kandinsky de hukuk mezunudur.

…‘Mavi Senfoni’ Sultanahmet Camii’nin mavi çinilerinden esinlenerek yaptığım bir eser. Muhteşem Çağ Kanuni Sultan Süleyman dönemini anlatır. Aslında bir tane de Mimar Sinan hakkında yaptığım vardı ama onun nerede olduğu ne yazık ki bilinmiyor şu an. Sultanahmet, Kanuni ve Mimar Sinan Türk tarihinin önemli figürleridir. Aynı dönem Madonna’yı da yapmıştım.

Koleksiyoner Oktay Duran’ın, 19 yıl önce 50 bin dolara aldığı , Burhan Doğançay’ın “Mavi Senfoni” adlı tablosunun 2.2 milyon TL’ye satılması sanatçıyı yaşayan en pahalı Türk ressamı olarak manşetlere taşımıştı.

…1986-87 yıllarında, Brooklyn Köprüsü ‘nün geçirdiği ilk büyük tamir ve bakım sırasında, New York şehri tarafından köprünün üzerine çıkma izni verilen tek sanatçıdır Burhan Doğançay.

bridgeofDreams

…Walls of the World projem için 114 ülkeye gittim. Buralarda monograf müzeleri gördüm. Mesela Santiago Şili’de Neruda, Havana’da Hemingway, Barcelona’da Tapies‘e adanmış müzeler var. Türkiye’de anı yazmak, gençlere iz bırakmak çok sık görülmez ve ben de bunun eksikliğini hep gözlemledim. Bu sebeple, böyle bir müze fikri hep aklımdaydı.

Ayrıca anavatanının dışında başarılı olmuş kişilerin, doğdukları topraklara, bir katma değerlerinin olması gerektiğine çok inanıyorum. Bunu yapan Türklerin sayısı şimdilik çok az.

…(Müze) Kurulduğundan beri, çocukların yaratıcılıklarını geliştirebilmelerini teşvik etmek üzere, İstanbul’daki 1542 ilköğretim okulu arasında resim yarışması düzenliyoruz. Yarışmanın amacı çocukları, çağdaş sanat ile bir araya getirmek, ufuklarını genişletmek, vizyonlarını açmak. Yoksa hepsi ressam olsun gibi bir hedefimiz yok.

-Genç sanatçılara önerileriniz nelerdir?
Tek bir şey: çalışmak, çalışmak, çalışmak. Doğru temaslar kurup, doğru sergilere katılmaları gerekir. Böylece koleksiyonerlerin dikkatini çekerek gelişirler.

Fransızların güzel bir sözü vardır “vouloir c’est pouvoir”, istemek, yapmaktır. Öğrenciliğimden beri bu görüşün doğruluğuna çok inanırım.

…Kısa zamanda köşeyi dönmeyi hedeflemek çok kötü bir düşüş yoludur, uzun soluklu olmaz. Bunun her alanda pek çok örneği var ve bunlardan ders çıkarmak gerekiyor. Önemli olan yılmadan, azimle, hedefe doğru yürümek, çalışmaktır.

yesil_kapi

…Şimdiye kadar 17 farklı temam oldu. Hepsinin tek ortak yanı, şehir duvarları. Bence öne çıkmalarının sebebi, güncel hayatımızın bu kadar içinden olmaları ve güncel hayatın bir kesitinin algılanmış ve önem verilmiş olması.

Duvarlara baktığınız takdirde çok enteresan şeyler bulursunuz. Sokağın duygularını izlersiniz onlarda. Özellikle sorunlu ülkelerde insanlar duygularını, tepkilerini duvarlar yoluyla yansıtır. Her türlü afiş duvarlara yapıştırılır. Benim için duvarlar birer hazinedir.

kent_duvarlari_1

Grego bir devirdir. Duvarlar biliyorsunuz hep tuğla, pis, kahverengi, kirlidir. Birisi gelmiş oraya sarı, kırmızı gibi primeri renkleri kullanarak bir şey yapmış ve altına bir imza atmış ‘Grego’ diye. Bundan etkilenerek ‘Grego’nun Duvarları’ diye bir sergi yaptım. Çoğu zaman Grego ben oldum aslında. Çünkü o bir tek ufacık bir şeydi bir duvarda.

…Duvarlar bir toplumun aynasıdır. Türkiye’de de duvarlar çok önem taşır. Bir dönem gençliğin kendini ifade edebilme alanıydı duvarlar. Şimdi bakıyoruz artık gençlerin arabaları, sevgilileri ve bilgisayarları var. Duvarlara bir şey yazacak vakit kalmıyor.

kurdeleler
Fon üzerine düşen gölgelerin boyutları ile yaratılan derinlik etkisini yakalayabilmek için Doğançay’ın gerçek maketler yaparak gölgeleri incelediğini Leyla Emadi Erdem’in “Türk sanatında malzeme kullanımı ve kapı temalı resimler” başlıklı tezinden öğreniyorum. Aynı tezde yapıtlarındaki afiş kağıtları gelişigüzel değil özenle kopartmış fakat asla makas kullanmayarak derinlik ve kişilik verdiği belirtilmiş.

…Bütün mesele herkesin çok maddiyatçı olması bugün. Herkesin gayesi kısa zamanda köşeyi dönüp zengin olmaktan ibaret. Araba alayım, şunu alayım bunu alayım. Dünyada en fazla cep telefonu alan memleketiz. Lükse karşı muazzam bir zaaf var. Olmaz böyle tabii ki.

givepeaceachance

…Zamanında çok büyük sıkıntılar çektim. Devlet görevinden istifa edip, kendimi sadece sanata adadığım ilk yıllarda, desteğin ne kadar önemli olduğunu gördüm. Birkaç kere yılma eşiğine geldim ama kendimi ikna ederek devam ettim. Thomas Messer’in o sözünün (“Evvela seni ailen, sonra ülken destekleyecek, diğer ülkeler ondan sonra gelecek”) önemini, çok yakından gördüm. Bu süreci azmim, yaptığıma olan inancım ve en önemlisi sevgili eşim Angela’nın desteği ile aştım.

Sanat bir milletin en büyük hazinesidir. Onun için planlı, ciddi bir şekilde gece gündüz durmadan, yılmadan çalışmak gerekiyor.

BurhanDogancay

Kaynaklar:
Doğançay Müzesi
Radikal’de 23 Mayıs 2012 tarihinde yayınlanan Müge Büyüktalaş ropörtajı
16 Ocak 2013 tarihinde Burhan Doğançay’la ilgili her şey… başıklı zaman tüneli sanatçının 1929’daki doğumuyla başlayıp bugüne kadar gelen yıllar içinde yaptıklarını derlemiş.
Atölye Mayıs-Haziran 2012 sayısı
Artnet sitesinde Burhan Doğançay sayfası
Burhan Doğançay hakkında yazılan makalelerden bazılarının listesi
Leyla Emadi Erdem’in “Türk sanatında malzeme kullanımı ve kapı temalı resimler” başlıklı tezi sf 47
Mehveş Evin’in 16 Kasım 2009’da Milliyet’te yayınlanan yazısı

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s